ABD-İsrail neden İran’ı yenemedi?

Uzun zamandır ana akım televizyon kanallarını izlemiyorum. 

Her şeyi bilen (!) kadrolu konukların, açık oturum programlarında derinliği olmayan basmakalıp yorumlarına tahammülüm yok.

Hayatında 100 tane kitap okumamış adam, siyaset bilimci (nerden aldıysa bu unvanı?) etiketiyle hem iç siyaset konusunda ahkam kesiyor, hem dış politikayı yorumluyor, hem asayiş olayları hakkında konuşuyor, spor, sanat, sağlık; gündemde ne varsa ekranı işgal ediyor. 

Aynı tipler, bugünlerde de ellerine tutuşturulmuş ince uzun çubuklarla  Ortadoğu haritası önünde savaşı analiz ediyorlar!

***

Ancak dün Fan Kulüp’ün çiçeği burnundaki başkanı Murat Hoşgör, Mudanya Üniversitesi Mütevelli Heyeti Üyesi Prof. Dr. İsmail Tatlıoğlu ile Kapadokya Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Can Ulusoy’un konuk olduğu Ortadoğu’daki savaşın konuşulacağı  Almira’daki toplantıya davet edince tereddüt etmedim. 

Yıllardır tanıdığım iki değerli hocanın dünyayı kasıp kavuran savaş konusunda ufkumuzu açacağını biliyordum çünkü.

***

Önce Can Hoca, İran’ın kültürel kodlarıyla ilgili kısa bir bilgilendirme yaptı ve binlerce yıllık köklü medeniyetin, ne Suriye ne Irak ne de 1. Dünya Savaşı’ndan sonra cetvelle çizilmiş kimi Körfez ülkeleriyle kıyaslanamayacağını hatırlatarak, son savaşta görüldüğü gibi İran halkının milli şuurunun yüksek olduğunun altını çizdi.

Öyle ki bir ‘AVM kenti olan Dubai’,  birkaç füzeyle yerle bir olacakken, yüzlerce füze isabet etse de İsfahan’ın yıkılamayacağının altını çizdi.

***

Peki ABD ve İsrail, bunu bilmesine rağmen neden İran’a saldırdı?

Söz Can Hoca’da:

“ABD, aslında 1970’lerin sonuna kadar zayıf bir İran’dan memnundu. Ancak son yıllarda Çin’in, Kuşak Yol projesinde İran ile işbirliği yapıp, bu ülkeye büyük destek vermesi, yine Çin’in İran ile Suudi Arabistan’ı barıştırması, ABD’nin bölgede kurduğu ‘petrodolar’ sistemi için büyük bir tehdit oluşturdu. Savaşın arka planında ABD’nin, İran ile işbirliği yapan Çin’in gücünü kırmak, İsrail’in de bu karmaşada Lübnan’daki  yayılmacı politikasını sürdürmek yatıyor. Ancak başarısız oldular ve binlerce yıllık devlet geleneğine sahip, nüfusu 90 milyon olan ve imparatorluktan miras etnik yapısını koruyan İran’ ı yenemediler”.

Tam da bu noktada İsmail Hoca’nın şu tespiti can alıcı:

“Savaş başladıktan sonra tek bir İranlı’nın ülkesini terk ettiğini ve komşusu Türkiye’ye göç ettiğini gördünüz mü?”.

***

Peki İran bu savaşta tek başına mı savundu ülkesini?

Can Ulusoy, Çin’in aylardır İran’a silah desteği verdiğini, öyle ki İsrail demir kubbesinin delinmesinin Çin’in sağladığı teknolojiyle başarıldığını ileri sürdü.

***

Ulusoy’a savaşta Türkiye’nin izlediği politikayı da sordum ve İran’ın Türkiye’nin arabuluculuk teklifini reddetmesinin arka planını sorguladım.

Aslında iki sorunun yanıtı da tek.

Can Hoca, Türkiye’nin denge politikası adı altında İran’ı yeteri kadar savunmadığını, sadece İsrail’i hedef alarak ABD’nin savaştaki rolünü görmezden geldiğini ve Riyad’da İran’ı hedef alan bildiride imzasının olmasını eleştirdi.

Ancak İsmail Hoca, daha geniş perspektif çizerek sadece iktidarın değil muhalefet partilerinin de İran’ı yalnız bıraktığını, Filistin konusunda gösterdikleri  reaksiyonu İran savaşında göstermediklerini belirtti.

***

Savaşta İran yenilmediğine göre Ortadoğu’yu ne bekliyor?

İsmail Hoca son derece umutlu konuştu:

“İran, Suriye ve Irak gibi dibi gören bölge ülkeleri artık yükseliş dönemine girecek ve sahip oldukları enerji  zenginlikleriyle birlikte istikrar dönemine girecekler. Bundan Türkiye de ekonomik olarak kazanç sağlar”.

***

Yazının sonunda ben de yorumlarımı paylaşayım.

Kuşkusuz ABD’yi ikinci dünya savaşı sonrası gibi yeniden süper güç haline getirmek isteyen hayalperest,  akli melekelerinin yerinde olduğu şüpheli  Trump ve işbirlikçisi katil Netenyahu’nun  planı İran’ın kadim coğrafyasına tosladı.

Yani dünya genelindeki dolaşımı yüzde 45’lere kadar düşen kontrolsüz Dolar sisteminin hükmü kalmadı, ABD’nin hegemonik gücü azaldı, karizması çizildi.

Ancak savaştan sonra,  mollaların elinde tuttuğu, dini kaidelerle yönetilen  otoriter rejim kendisini sorgulamalı ve yarım asırdır özgürlükleri elinden alan İran halkının sekülerleşmesinin yolu açılmalı. (Gerçi İsmail Hoca, İran’da artık kadınların başı açık şekilde özgürce dolaşabildiğini söyledi ancak başta internet kısıtlamaları olmak üzere İran halkı hala Ortaçağ karanlığını anımsatan yasaklarla baskı altında).

İran, ne kadar liberalleşirse hem dünya ile bütünleşir hem de sahip olduğu zenginliklerle halkının refah seviyesini yükseltir.

Çağdaş bir İran, laik Türkiye için de büyük bir kazançtır! 

Mustafa ÖZDAL