Bursa tekstilinde alarm zilleri ve Hindistan tehlikesi!

Geçen hafta BUSİAD’ın ekonomik görünüm ve stratejik değerlendirme toplantısını izledim ve Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr Derya Hekim’in sunumu dikkatle takip ettim.

Türkiye ekonomisinin içinde bulunduğu durumu yansıtan sunumu tek bir yazıya sığdırmak istemediğim için, bugün tekstil ve hazır giyim sektöründen başlayayım.

***

Uzun zamandır çevremdeki Bursalı tekstilciler ‘feryat figan’ edip, düşük kur, yüksek faize dayalı sıkı para politikasının kendilerini çok zor durumda bıraktığını, böyle giderse çarklarını durdurmak zorunda kalacaklarını söylüyor.

Ne yazık ki BUSİAD’ın raporu, tekstilcilerin isyanını  teyit eder nitelikte.

***

Sadece birkaç veri yeterli:

-2025’te tekstil ve hazır giyim sektöründe konkordato ilan eden firma sayısı 466’ya yükselmiş. (2023’te 141, 2024’te 252) Yani 2 yılda konkordato oranı yüzde 230’u aşmış.

-2025 Kasım ayı itibariyle tekstilde 839, hazır giyimde3 bin 983 şirket faaliyetine son vermiş.

-2025’te tekstilde ücretli çalışan sayısı 416 bin ile 2013’ten bu yana, hazır giyim sektöründe 515 bin ile 2018’den bu yana en düşük seviyeye gerilemiş.Yıl genelinde toplam istihdam kaybı hazır giyimde yaklaşık 85 bin, tekstilde yaklaşık 49 bin olmuş. Son 2 yılda iki sektörde toplam istihdam kaybı 380 bini aşmış.

-TİM verilerine göre tekstil ve konfeksiyon ihracatı 2025’te, bir önceki yıla göre yüzde 6,3 gerileyerek 16,8 milyar Dolar’a düşmüş.

***

Tüm bu olumsuz veriler, maliyet baskıları, kur-maliyet uyumsuzluğu, finansmana erişim güçlüğü, enerji ve işçilik maliyetlerindeki artış ile hammadde ithalatına bağımlılık ile açıklanıyor. 

***

Ancak tüm bu olumsuzluklar tekstil ve hazır giyim sektöründe faaliyet gösteren üreticiler için iyi günler olabilir.

Öyle ki Ortadoğu’da ne zaman biteceği belirsizlik olan savaş ülkemizin tekstil sektörünü hem maliyet hem de rekabet ekseninde çift yönlü  baskı altına aldı.

Fiyatı artan petrolün, tekstilin ana girdisi olduğunu belirteyim. 

***

Bitmedi…

Tekstilcilerimizi için bir büyük tehlike daha var:

Hindistan!

Öyle ki Hindistan, Ocak 2026’da AB ile imzaladığı STA ile birlikte, tekstil ve hazır giyim ürünlerini Avrupa pazarına sıfır tarifeli erişim avantajını kazandı.

Söz konusu ticaret anlaşmasıyla birlikte Hindistan’ın Avrupa’ya tekstil ihracatının 44 milyar Dolar’dan 100 milyar Dolar’a çıkarması öngörülüyor.

Bu da Türk tekstilcisinin  en fazla mal sattığı Avrupa pazarının küçülmesi anlamına geliyor.

Ayrıca Hindistan menşeli tekstil ürünleri sadece AB ülkelerine değil Türkiye pazarına gümrüksüz girebilecek ki bu da tekstilcilerimiz için bir başka rekabet baskısı demek. 

Bir önemli bilgi daha…

İşçilik maliyeti bakımından Türk tekstilcisinin Hindistan ile rekabet etmesi mümkün değil.

Öyle ki Hindistan’da asgari ücreti sadece 210 Dolar iken, ülkemizde asgari ücret 620 Dolar seviyesinde.

***

BUSİAD’ın raporunu rakamlara boğmadan özetlemeye çalıştım. 

Tekstil ve hazır giyimin içinde bulunduğu olumsuz tablo Bursa’yı da yakından ilgilendiriyor.

Öyle ki Bursa bir tekstil şehri.

***

Peki, 100 binlerce yurttaşımızı istihdam eden tekstilcilerin hiç mi sorumluluğu yok?

Yok demek isterdim ama kanımca onlar da çok masum değil.

Rekabetin daha esnek olduğu yıllarda, yüzde 300’lere varan kar oranlarıyla çok büyük servetler edindiler ancak birçoğu kendilerine yenileyemedi ve katma değerli ürünlere yönelmedi.

Yüksek karlar elde etmelerine rağmen fasonculukta kaldılar.

Özellikle pandeminin ardından hükümetin sağladığı ucuz kredilerle yatırım yapmak yerine, villalar, yatlar, katlar, tekneler satın aldılar.

***

Özetle tekstilde yaşanan bugünkü kriz, sadece dünya konjonktürünün  ve hükümetin uyguladığı ekonomi politikalarının eseri değil, yıllarca yüksek karla yetinip, dönüşümü erteleyen patronların da suçudur.

Eğer hala teknolojiye, markalaşmaya ve katma değerli ürünlere yönelmezlerse Bursa’nın tekstildeki parlak geçmişi acı bir nostaljiye dönüşebilir!

Mustafa ÖZDAL